Η γιαγιά "έφυγε". Τι λέμε?

[malecon]

Ακριβώς αυτό, και μου κάνει εντύπωση που δεν τονίστηκε μέχρι τώρα. Το ερώτημα είναι τι πιστεύεις εσύ ότι έχει συμβεί, και αυτό θα περάσεις στο παιδί με ειλικρίνεια, στο βαθμό που ενδιαφέρεται να μάθει.

Τα συλλυπητήριά μου.

Δηλαδή να μην κάνω κάποια προετοιμασία από πριν, ότι η γιαγια δεν θα ειναι εκει ε? να αφήσω να ρωτήσει απο μονη της

 

Τα θερμα μου συλληπητηρια Μαλι....κοριτσι μου.... Εγω στην μικρη λεω για την μανα μου που εχει πεθανει και με ρωταει γιατι δεν μπορει να δει την αλλη γιαγια, οτι οταν μεγαλωνουν οι ανθρωποι πολυ και γινονται παππουδες και γιαγιαδες κουραζονται παρα πολυ, δεν αντεχουν αλλο και πανε να κοιμηθουν και δεν ξανα-ξυπνανε οποτε δεν μπορουμε να τους δουμε. Το εχει δεχτει......

Μια χαρά απάντηση, σύντομη και απλή. Χωρίς καμια αναφορά σε αρρωστιες, οπότε αποφεύγω και αυτόν τον "σκόπελο". Όσο για τον ύπνο μπορώ να πω πως είναι άλλος ύπνος αυτός που κάνουν οι γιαγιαδες και δεν ξανα-ξυπνανε...

Μπορεί να την συνδυασω με κάποια απ'όσα έγραψε η mbt

ζώπυρον θα δω τι θα κάνω με την τελετή, το πολύ πολύ να την κρατησουμε πιο μακρια, θα δουμε εκεινη την ώρα

[pashalitsa]

Κοπέλα μου συλλυπητήρια, να ζήσεις να τη θυμάσαι!!!

 

Συμφωνώ ότι στα παιδιά πρέπει να λέμε την αλήθεια... Εγώ ξεκίνησα όταν 2- 2,5 με παραδείγματα από τη φύση, (το λουλούδι ξεράθηκε, το δέντρο το έκαψε ο κεραυνός κλπ), πέρασα στα ζωάκια (είχα ένα σκυλάκι που δε ζει πια κλπ), οπότε εκεί μιλήσαμε για αρχή και τέλος ζωής, για ηλικία κλπ.

 

Μετά ρώτησε μόνη της τί γίνεται στους ανθρώπους και της είπα την αλήθεια. Όλη την αλήθεια. Ό,τι οι άνθρωποι πεθαίνουν συνήθως σε μεγάλη ηλικία, πολύ γέροι και γριές αλλά μερικές φορές συμβαίνει να αρρωστήσουν και οι γιατροι να μη μπορούν να τους κάνουν καλά. Ή συμβαίνει να έχουν ατύχημα (εξήγησα με παραδείγματα). Της εξήγησα μάλιστα ότι γι΄αυτό το λόγο πρέπει να προσέχουμε πολύ πχ τα αυτοκίνητα, να πηγαίνουμε στο γιατρό οταν είμαστε άρρωστοι κλπ.

 

Με ρώτησε πού τους πανε μετά και της είπα την αλήθεια... Επί ένα μήνα με έφαγε να την πάω σε αυτό το μέρος που βάζουν τους ανθρώπους όταν πεθαίνουν. Ένα απογευματάκι πέρασα έξω από το νεκροταφείο της Σαλαμίνας, σταματήσαμε και είδε πώς είναι, τα καντήλια κλπ. Έκανε 30 απορίες και της της έλυσα όλες...

 

Εντελώς αναπάντεχα ήρθε ο θάνατος του πεθερού μου όταν ήταν περίπου 3,5... Με ρώτησε γιατί πέθανε ο παππους αφού δεν ήταν πολύ γέρος και της εξήγησα ότι κάπνιζε πολύ, έπινε και ότι η καρδούλα του χάλασε και το σώμα δε ζει με χαλασμένη καρδιά. Της εξήγησα ότι μονο το σώμα χάνεται μέσα στο χώμα και ότι η ψυχή πάει σε ένα όμορφο μέρος και μας θυμάται πάντα... Τα κατάλαβέ όλα αυτά, το δέχτηκε αλλά την πόνεσε πολυ που έφυγε χωρίς να της πει "γεια". Βέβαια της εξήγησα ότι έγινε πολύ ξαφνικά και ότι ούτε εκείνος ήθελε να πεθάνει χωρίς να τη χαιρετίσει και ότι θα την αγαπάει πάντα... Θέλει να πηγαίνει στο νεκροταφείο και να του βάζει λουλούδια και να χαιδεύει τη φωτογραφία του τώρα... Στην αρχή είχε έναν θυμό όμως... Κοιτούσε τη μαρμάρινη πλακα και μου είπε με νεύρα (μετά το μνημόσυνο στα 40) θέλω να βγάλω αυτό το πράγμα, να σκάψω με τα χέρια μου και να βγάλω έξω τον παππού μου!!! Νόμισα ότι δεν είχε καταλάβει τίποτα από το "μάθημα" με αυτό που μου είπε! Την αγκαλιασα σφιχτά εκείνη την ώρα και όταν πήγα να κάνω "επανάληψη" στο σπιτι, μου είπε "τα κατάλαβα μαμά, μη μου τα ξαναλές αλλά εγώ εκείνη την ώρα αυτό ήθελα..." Και τότε κατάλαβα ότι εκείνη την ώρα απλά την έπνιξε ο ίδιος πόνος που πνίγει και τους ενήλικες...:(

 

Τώρα όποτε βλέπει τον άλλο παππού να καπνίζει ή να πίνει, του ρίχνει κατσάδα και του λέει ότι έτσι όπως πάει, θα πάει να συναντήσει τον άλλο παππού...

Νομίζω ότι ένα παιδί δεν έχει τιποτα να φοβάται σε ένα νεκροταφείο, ίσα ίσα που είναι και πολυ ειρηνικό μέρος...

[eleni_k]

Εννοείται ότι όταν λέμε τελετή μιλάμε για μνημόσυνο κι όχι για κηδεία! Επίσης, εννοείται ότι μιλάμε για το μνημόσυνο του παππού και της γιαγιάς κι όχι ενός νέου ανθρώπου που σαφέστατα το κλίμα θα είναι πολύ βαρύ.

Τα δικά μου παιδιά, στο μνημόσυνο του παππού ήταν μαζί με τα υπόλοιπα ξαδελφάκια, περίμεναν να κοινωνήσουν, είδαν την φωτογραφία του παππού και θεώρησαν ότι κάνουμε γενέθλια μιας και πέρασαν τον δίσκο με τα κόλυβα για τουρτα! Το ότι η μητέρα μου ή οι υπόλοιποι ήμασταν συγκινημένοι δεν το σχολίασαν καν. Στον καφέ μετά, ήταν με τις νονές τους και μέσα στην τρελλή χαρά. Με λίγα λόγια... δε νομίζω ότι ήταν τρομακτική εμπειρία!

Αν επρόκειτο για μνημόσυνο νέου ανθρώπου όπου η ατμόσφαιρα θα ήταν περισσότερο φορτισμένη, εννοείται ότι δεν θα τα έπαιρνα μαζί!

 

Στο νεκροταφείο εχουν πάει μαζί μου για να δουν ότι ο παππούς είναι εκεί. Μόνο μαζί μου, η μαμά μου δεν επιτρέπεται να τα πάει επειδή ακριβώς κλαίει και δεν θέλω να τα στεναχωρεί.

 

Μαλεκον, το έχω χειριστεί όπως το περιγράφεις στα πρωτα σου ποστς. Το μνήμα είναι το νέο σπίτι του παππού, ήταν πολύ άρρωστος και πολύ μεγάλος κι έτσι πέθανε, εκεί που βρίσκεται τώρα είναι καλά γιατί δεν πονάει...Αυτό που μετάνοιωσα, είναι που συνέδεσα την αρρώστια με τον θάνατο. Ήδη ο μικρός μου, όταν ήταν συναχωμένος, δύο φορές μου είπε "δλδ μαμά θα πεθάνω κι εγώ?" και ανατρίχιασα ολόκληρη.

[malecon]

Τελικά κορίτσια κλίνω προς το να της πω όσο λιγότερα γίνεται, με βασικό σκεπτικό ότι δεν μιλάει ακομα οπότε δεν θα μπορεί να εκφράσει τις όποιες απορίες της. Αργότερα που θα έχει μεγαλωσει και θα μπορεί να καταλάβει αλλά και να επικοινωνεί καλύτερα θα της εξηγήσω περισσότερο.

Ίσως μιλήσω και με την ψυχολόγο που παρακολουθούσε την μητέρα μου

 

Τώρα όποτε βλέπει τον άλλο παππού να καπνίζει ή να πίνει, του ρίχνει κατσάδα και του λέει ότι έτσι όπως πάει, θα πάει να συναντήσει τον άλλο παππού...

Πασχαλίτσα φοβερός ο μικρός

[DALIA]

Tα θερμά μου συλληπητήρια malecon.

[kardoulini]

Τα θερμά μου συλληπητήρια.....σου στέλνω κάτι που βρήκα στο ιντερνετ και νομιζω θα σε βοηθησει

 

Από το βιβλίο "Heike Baum: Το παιδί και ο θάνατος. Διαχείριση του πένθους") Ένα απόσπασμα που ελπίζω να βοηθήσει...Πολλοί ενήλικες θέλουν να προστατεύσουν τα παιδιά τους απ το κεφάλαιο «λύπη».Έτσι τους λένε ότι το καναρίνι τους δεν πέθανε αλλά πέταξε στον παράδεισο των πουλιών. Είναι κατανοητό να επιθυμούμε ως γονείς, να περάσουν χαρούμενα τα παιδιά μας την παιδική τους ηλικία, απαλλαγμένα από στεναχώριες και επιβαρύνσεις. Αλλά δυστυχώς η ζωή δεν είναι έτσι. Τα παιδιά νιώθουν τον φόβο των ενηλίκων και τους δημιουργείται η πεποίθηση ότι το θέμα αυτό είναι απαγορευμένο και κανείς δεν πρέπει να μιλάει γι αυτό. Έτσι χάνουν την ευκαιρία να βρεθούν αντιμέτωπα με το θέμα «Αποχωρισμός» και να προετοιμαστούν για την περίπτωση που ένα αγαπημένο ζώο ή ένα αγαπημένο πρόσωπο πεθάνει. Μʼ αυτήν την τακτική ο θάνατος γίνεται ένα θέμα ταμπού. Όσο δύσκολο κι αν φαίνεται, είναι εντελώς απαραίτητο να δίνουμε στα παιδιά τη δυνατότητα να αντέχουν τον αποχωρισμό, να τα διευκολύνουμε να τον αποδεχτούν. Θα πρέπει να τα βοηθήσουμε να καταλάβουν ότι ο αποχωρισμός είναι μέρος μιας καινούργιας αρχής, ότι ο θάνατος ανήκει στη ζωή. Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα στην αλήθεια και το θέμα του θανάτου όσο δύσκολο κι αν είναι δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση.

 

Σε ηλικία 4-5 ετών τα παιδιά αρχίζουν να ενδιαφέρονται για το θάνατο. Εξετάζουν με περιέργεια τα νεκρά ζώα. Στο παιχνίδι «πυροβολούν τους φίλους και τις φίλες τους ή πεθαίνουν από μια βαριά αρρώστια. Όταν θυμώσουν λένε συχνά «Μακάρι να πέθαινες!» Μʼ αυτό θέλουν να πουν: «Θέλω να φύγεις μακριά για να μη με κάνεις άλλο να θυμώνω». Τα παιδιά των 4-5 ετών δεν αντιλαμβάνονται το θάνατο ως κάτι οριστικό και αμετάκλητο.

Μετά από μια εμπειρία θανάτου, τα παιδιά συχνά φοβούνται να πέσουν για ύπνο, φοβούνται το σκοτάδι και δεν θέλουν να είναι μόνα τους. Επειδή δεν είναι σίγουρα αν ο μπαμπάς και η μαμά θα ξανάρθουν, δεν θέλουν να απομακρυνθούν καθόλου από κοντά τους – ούτε καν για να κοιμηθούν.

 

Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό να προσέχουν οι ενήλικες ποιες λέξεις χρησιμοποιούν όταν μιλάνε για το θάνατο. Η γιαγιά δεν κοιμήθηκε - είναι πεθαμένη για πάντα. Αν χρησιμοποιήσουμε τον ύπνο για να μιλήσουμε για το θάνατο, μπορεί εμείς να νιώσουμε λίγο πιο άνετα θεωρώντας τον αποχωρισμό «ανώδυνο» και προσωρινό, όμως τα παιδιά μπορεί να συνδέσουν τον φόβο του θανάτου με το φόβο του ύπνου: Ποιος τα βεβαιώνει ότι θα ξυπνήσουν σίγουρα; Ή ότι οι γονείς τους θα ξυπνήσουν;

Επίσης συχνά τα μικρά παιδιά βιώνουν την απομάκρυνση των ενηλίκων σαν τιμωρία , επειδή έκαναν κάτι που οι ενήλικες δεν ενέκριναν. Έτσι είναι σημαντικό – όταν έρχονται αντιμέτωπα με το θάνατο -να τα καθησυχάζουμε ότι δεν ευθύνονται αυτά για το θάνατο της γιαγιάς.

Εύχομαι να σε βοηθησα καπως....βεβαια ξέρω πως καλα είναι τα λόγια στις πράξεις τι κανουμε....

Κουράγιοοο

[malecon]

Επανέρχομαι για να σας γραψω τα νεα μας, ίσως κάποιες να σας ενδιαφέρει.

Φτάσαμε στο σπιτι το βραδυ πριν το μνημοσυνο. Κάποια στιγμη έδειξε το δωματιο της μητέρας μου κ ειπε "γιαγια νανι" αλλά λίγο αργότερα διαπιστωσε ότι η γιαγια δεν ήταν εκει. Τότε της είπαμε ότι η γιαγια έχει πάει σε ένα άλλο σπιτακι να ξεκουραστεί, ότι δηλαδή η γιαγιά είναι "αλλου" (=μια λεξουλα που ξέρει τι σημαινει και την χρησιμοποιει). Οπότε όταν το θυμοταν έλεγε "γιαγια λιαλού"

Την επόμενη ημέρα ο σχεδιασμός ήταν να πάει αρχικά ο πατερας μου στην εκκλησια, εγώ αργότερα αφου θα τάιζα το μωρό και τα 2 παιδια να έμεναν σπίτι με τον μπαμπα τους. Όμως η μικρή επεμενε να παει στον παππου (τον μεγάλο έρωτα της ) και έτσι την πήρα μαζι.

Όταν έφτασα όλοι πήγαιναν προς τον ταφο. Το κλίμα μπορώ να πω ήταν αξιοπρεπές, χωρίς κλάματα και οδυρμούς αλλά φορτισμένο. Σε μια φάση πήγα να της εξηγήσω ότι αυτό που έβλεπε ήταν το σπιτάκι που έμενε πια η γιαγια αλλά με πήραν λίγο τα κλαματα και σταματησα

Δεν ξέρω αν είχε σαστισει από τον κόσμο (μετά την ξεματιαζαν όλοι οι γνωστοι μας) ή αν κάτι κατάλαβε, αλλά την έπιασαν τα κλάματα... Μετά όμως είχε συνέλθει και όταν το θυμόταν έλεγε "γιαγια λιαλιου" χωρίς όμως να δείχνει στενοχωρημένη.

Θα έλεγα ότι τα πράγματα πήγαν καλύτερα απότι το περίμενα, δεν χρειαστηκε να μπω προς το παρόν σε λεπτομέρειες, αυτές θα τις εξηγήσω στο μέλλον.

Σας ευχαριστώ όλες για τις απαντήσεις σας, να χαίρεστε τις οικογενειες σας!

[MonaLisa]

Χαιρομαι που τα πραγματα εξελιχθηκαν πιο καλα απ'οτι περιμενες και ναι συμφωνω με τις προηγουμενες αποψεις οτι πρεπει να λεμε την αληθεια στα μικρα μας με εναν πιο "απαλο" τροπο.

 

Τα θερμα μου συλληπητηρια και παλι εστω και καθυστερημενα.

[malecon]

Επαναφέρω το θέμα καθώς ειχαμε δυσάρεστες εξελίξεις οι οποίες γέννησαν ερωτησεις.

Ενώ λοιπόν ξεραμε οτι η γιαγια έχει πάει καπου "αλλού" για να ξεκουραστει επειδη ειναι άρρωστη και ενω έχουν περάσει 7-8 μήνες, χτυπησε ένα βράδυ το τηλέφωνο και ήταν ο γειτονας που με ενημέρωσε πως ο πατέρας μου, ο αγαπημένος παππούς της κόρης μου, πήγε να βρει την μητέρα μου...

Επειδή το άλλο πρωι θα έπρεπε να ταξιδέψουμε, μέσα στον πανικό μου είπα στην κόρη μου πως πρεπει να φυγουμε γιατί η γιαγια ένιωθε μόνη της εκει που ήταν και πήρε τηλ τον παππου να πάει να της κάνει παρεα (έτσι δικαιολόγησα το ότι και ο παππουςε έφυγε) αλλά έφυγε τόσο βιαστικά που δεν τάισε το πουλάκι που ειχε πάρει για να του κραταει συντροφια (έτσι δικαιολόγησα το ξαφνικό ταξιδι).

Παραδόξως και για καλή μου τυχη, μια ψυχολόγος γνωστη της θειας μου της είπε ότι αυτα που είπα ήταν καλα. Η μικρή ήταν τότε 2,5 κ τώρα ειναι 3

Η μικρή φυσικά αναζητα συχνα τον παππου της αφου του είχε πολλή αδυναμια. Η απάντηση στην ερώτηση "που ειναι ο παππους" ήταν "είναι μαζι με την γιαγια".

Όμως πρόσφατα προέκυψαν και άλλες ερωτησεις όπως "γιατί πήγε εκει?" και "θέλω να πάω να τον βρω" :shock:

Επίσης προσφατα σε μια οικογενειακη συγκεντρωση ενω ηταν μαζι με μια θεια και προφανως την ρώτησε που ειναι ο παππους αυτη της είπε "στον ουρανο μαζι με τον Θεο" δλδ κάτι διαφορετικο από αυτο που ειχα πει εγώ.

Τι κάνουμε τώρα? Πώς συνδυάζουμε Θεο και γιαγια? Τι απαντάμε στο γιατι πηγε εκει (αρκει το ότι πηγε να κάνει παρεα στη γιαγια ή πρεπει να βάλω και τον Θεο) και κυριως τι απανταω στο οτι θέλει να πάει να τον βρει?

[eleni_k]

Συλλυπητήρια κορίτσι μου... Να είσαι πάντα γερή να θυμάσαι τους γονείς σου με αγάπη κ χαμόγελο...

 

Δεν ξέρω πώς πρέπει να το χειριστεις, από την δική μου εμπειρίαείδα ότι άλλο η θεωρία κ άλλο η πράξη... Όπως επίσης διαφορετικό είναι το κάθε παιδί και οι αντιδράσεις δεν είναι πάντα αναμενόμενες!

[natasa133]

na zhsete na tous 8hmaste kai na tous 8hmatai k h koroula sou.

 

loipon egw nomizw tha elega pws ekei pou phgan o papus kai h giagia einai konta o 8eos gi auto tis eipe h 8eia gia to 8eo. omws 8a apefeuga to 8ema me ton ourano. isws na elega sto pou psila psila polu makria

 

twra sto oti 8elei na paei kai ekeinh na ths peis pws den mporei oso kai na to h8ele o pappous k h giagia. kai pws opote 8a 8elei na tous dei tha vlepei mia omorfh fwtografia tou pappou k ths giagias me ekeinh agkalia/mazi h kati tetoio.

[miriki]

((malecon)) Αμάν βρε κορίτσι μου τι χρονιά είναι αυτή.....

 

Θυμίσου να την αφήσεις να ξεσπάσει το θυμό της αν χρειαστεί και να της πεις ότι είναι φυσιολογικό. Όπως επίσης κάποια στιγμή να της πεις πόσο σου λείπουν και να θυμηθείτε ωραίες στιγμές μαζί τους. Εννοείται όταν θα είσαι εσύ έτοιμη να το διαχειριστείς....

[ismeni]

Επαναφέρω το θέμα καθώς ειχαμε δυσάρεστες εξελίξεις οι οποίες γέννησαν ερωτησεις.

Ενώ λοιπόν ξεραμε οτι η γιαγια έχει πάει καπου "αλλού" για να ξεκουραστει επειδη ειναι άρρωστη και ενω έχουν περάσει 7-8 μήνες, χτυπησε ένα βράδυ το τηλέφωνο και ήταν ο γειτονας που με ενημέρωσε πως ο πατέρας μου, ο αγαπημένος παππούς της κόρης μου, πήγε να βρει την μητέρα μου...

Επειδή το άλλο πρωι θα έπρεπε να ταξιδέψουμε, μέσα στον πανικό μου είπα στην κόρη μου πως πρεπει να φυγουμε γιατί η γιαγια ένιωθε μόνη της εκει που ήταν και πήρε τηλ τον παππου να πάει να της κάνει παρεα (έτσι δικαιολόγησα το ότι και ο παππουςε έφυγε) αλλά έφυγε τόσο βιαστικά που δεν τάισε το πουλάκι που ειχε πάρει για να του κραταει συντροφια (έτσι δικαιολόγησα το ξαφνικό ταξιδι).

Παραδόξως και για καλή μου τυχη, μια ψυχολόγος γνωστη της θειας μου της είπε ότι αυτα που είπα ήταν καλα. Η μικρή ήταν τότε 2,5 κ τώρα ειναι 3

Η μικρή φυσικά αναζητα συχνα τον παππου της αφου του είχε πολλή αδυναμια. Η απάντηση στην ερώτηση "που ειναι ο παππους" ήταν "είναι μαζι με την γιαγια".

Όμως πρόσφατα προέκυψαν και άλλες ερωτησεις όπως "γιατί πήγε εκει?" και "θέλω να πάω να τον βρω" :shock:

Επίσης προσφατα σε μια οικογενειακη συγκεντρωση ενω ηταν μαζι με μια θεια και προφανως την ρώτησε που ειναι ο παππους αυτη της είπε "στον ουρανο μαζι με τον Θεο" δλδ κάτι διαφορετικο από αυτο που ειχα πει εγώ.

Τι κάνουμε τώρα? Πώς συνδυάζουμε Θεο και γιαγια? Τι απαντάμε στο γιατι πηγε εκει (αρκει το ότι πηγε να κάνει παρεα στη γιαγια ή πρεπει να βάλω και τον Θεο) και κυριως τι απανταω στο οτι θέλει να πάει να τον βρει?

 

na zhsete na tous 8hmaste kai na tous 8hmatai k h koroula sou.

 

loipon egw nomizw tha elega pws ekei pou phgan o papus kai h giagia einai konta o 8eos gi auto tis eipe h 8eia gia to 8eo. omws 8a apefeuga to 8ema me ton ourano. isws na elega sto pou psila psila polu makria

 

twra sto oti 8elei na paei kai ekeinh na ths peis pws den mporei oso kai na to h8ele o pappous k h giagia. kai pws opote 8a 8elei na tous dei tha vlepei mia omorfh fwtografia tou pappou k ths giagias me ekeinh agkalia/mazi h kati tetoio.

 

((malecon)) Αμάν βρε κορίτσι μου τι χρονιά είναι αυτή.....

 

Θυμίσου να την αφήσεις να ξεσπάσει το θυμό της αν χρειαστεί και να της πεις ότι είναι φυσιολογικό. Όπως επίσης κάποια στιγμή να της πεις πόσο σου λείπουν και να θυμηθείτε ωραίες στιγμές μαζί τους. Εννοείται όταν θα είσαι εσύ έτοιμη να το διαχειριστείς....

 

 

εχασα προσφατα τον αδελφο μου και τον πατερα μου. η κορη μου 4 και 4,5 αντιστοιχα στους δυο θανάτους.

λοιπον... πρεπει να της πεις ακριβως αυτο "η γιαγια και ο παπους πεθαναν και δεν θα τους ξαναδουμε" μετα μπορεις να της πεις οτι πιστευες εσυ για τον θανατο. προσεξε ομως... απαγορευονται οι λεξεις "εφυγαν" και "κοιμουνται". μην πεις οτι "τους πηρε ο θεος", θα θυμώσει μαζι του.

αστην να θρηνησει με τον τροπο της, ολοι θρηνουμε ανεξαρτητως ηλικίας.

και προπαντως.... μην της πεις ψέμματα!!!!!! Την αληθεια, οσο δυσκολο και αν είναι για σενα και με λόγια που για την ηλικία της θα καταλάβει. Σιγορα οσο περνάει ο καιρός, θα κανει διαφορες ερωτησεις. Να απαντας με ηλικρίνεια.

 

θερμά συλληπητηρια

[malecon]

Κοριτσια ευχαριστώ για τις απαντησεις.

νατασα133 Η ιδεα για την φωτογραφια μου άρεσε!

ismeni κατ'αρχάς συλληπητήρια και σε εσένα...

Μου ειναι λίγο δυσκολο ακομα να της πω πως πέθαναν, γι'αυτο ειπα πως η γιαγια πήγε "κάπου" όπου "ξεκουραζεται" και όχι κοιμαται. Της τονιζω ότι εκει που ειναι δεν ποναει κλπ και πως ο παππους πήγε να της κάνει παρέα. Επίσης της λέω πως και οι δυο την αγαπούν και την σκεφτονται. Της το φέρνω απ'έξω απ'έξω δηλαδη. Απλά μου τα έμπλεξε λίγο η θεία με τον Θεο, τώρα πρέπει να τον ταιριάξω στις εξηγησεις μου. Ίσως πω ότι ειναι κάπου εκει κοντα και αυτος, όπως ειπε η νατασα (δεν ειμαι κ πολυ της θρησκειας όπως βλέπετε)

Επίσης κάποια στιγμη θα πρέπει να της εξηγησω πως κάποτε θα πάει να τους βρει...αυτη την στιγμη την τρέμω, την αφηνω για αργοτερα (=η γνωστη μεθοδος του στρουθοκαμηλισμού )

miriki αυτη η χρονια ήταν άστα να πάνε...κ μου επεφύλασσε κ άλλα για το τέλος της, τελος πάντων. Για τον θυμό που λες, θέλω να απαντάω με τέτοιο τρόπο ώστε να καταλαβαινει -αν ειναι δυνατον- ότι ο παππους δεν την άφησε και έφυγε, δεν έφυγε επειδή δεν την ήθελε...δεν ξέρω όμως αν μπορώ να το πετύχω.

Το κακο ειναι πως τα μικρά σε ρωτάνε σε ανυποπτες στιγμες και οι ερωτήσεις τους είναι τόσο ευθειες που δεν ξέρεις τι να πεις εκεινη την στιγμη

[ravT]

Κατ αρχήν συλλυπητήρια... Και εγώ συμφωνώ με την Ισμήνη. Το ρήμα "πεθαίνω" το χρησιμοποιώ ήδη στην σχεδόν 4αρων ετών κόρη μου. Υπάρχει και στα παραμύθια άλλωστε και το παιδί έχει καταλάβει από μόνο του τι σημαίνει. Δεν περιμένω να κατανοήσει το "δεν θα τους ξαναδούμε" γιατί εγώ η ίδια δεν έχω συνειδητοποιήσει καν θανάτους που μετράνε 7 χρόνια...

[malecon]

Κατ αρχήν συλλυπητήρια...

Σε ευχαριστώ!

 

Το ρήμα "πεθαίνω" το χρησιμοποιώ ήδη στην σχεδόν 4αρων ετών κόρη μου. Υπάρχει και στα παραμύθια

Η μητέρα της χιονάτης τσακώθηκε με τον πατέρα της κ έφυγε, γι'αυτο και ο πατέρας της παντρευτηκε την κακια βασίλισσα.

Η κακια βασίλισσα διέταξε να πάνε την χιονάτη στο δάσος για να την φαει ο κακος ο λύκος

Ναι έχω ένα θεματάκι, το παραδέχομαι!

[ismeni]

μην της λες ανακρίβειες. θα παει σχολειο, θα μαθει κατι διαφορετικο απο αλλο παιδί και θα κλονιστει η εμπιστοσύνη της σε σενα.

θελουμε να τα προστατέψουμε τα παιδιά μας, ευλογο, αλλα δεν μπορουμε παρα μονο αν τα κλεισουμε σε γυάλα!!!!! που δεν γινεται...

 

πες της την αλήθεια. πεθαναν! μην της πεις οτι θα παει κι εκεινη εκει, ουτε κι εσυ. παρα μονο οταν μεγαλωωωωωωωωωωσει παρα πολυ. Για τον ευατο σου, θα πεις ΠΟΤΕ! Παρα μονο οτνα μεγαλώσεις κι εσυ παρα πολυ και θα σε εχει βαρεθει...

 

εαν δεν θελεις να την μιλήσεις για τον Θεο, ειναι σεβαστο. Αλλα δωστης την επιλογη... μπορει εκεινη να τον αγαπαει τον Θεο και να επιλεξει να είναι πιο "θρησκα" απο σενα.

[Daphne-]

αποσπασματα απο το βιβλιο του William C. Kroen ph. D., LMHC εκδόσεις Φυτράκη

 

".. τα μωρά από δεκαοκτώ μηνών έως δυο ετών μπορούν να καταλάβουν λέξεις και να τις χρησιμοποιήσουν για να εκφράσουν τα συναισθήματα τους. Επαναλαμβάνοντας απλές φράσεις όπως η γιαγιά έφυγε μπορείτε να τα βοηθήσετε να αντιληφθούν την απώλεια."

 

"..δεν ειναι σε θεση σε αυτη την ηλικιακη ομάδα να καταλάβουν την έννοια του θανάτου.. δεν θα επηρεαστούν έντονα από την απώλεια αυτή"

 

για παιδιά από 2 έως 5 ετών

 

"..Τα παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας είναι εξαιρειτκά εγωκεντρικά, περίεργα και απόλυτα στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους.. ότι δηποτε τους πείτε ίσως να εκληφθεί ακραία αληθινό, πρέπει να στηρίξετε τις εξηγήσεις σας πάνω σε πραγματικά γεγονότα. Οι αόριστες και πλάγιες εξηγήσεις θα του δημιουργλησουν σύγχυση και θα αυξήσουν την ανησυχία και τον φόβο του..Αντιλαμβάνεται το θάνατο ως μία προσωρινλη κατάσταση. Μπορεί να τον θεωρήσει ως ένα είδος ύπνου.."

 

".. δώστε στα παιδιά να καταλάβουν ότι ο θάνατος είναι μια κατάσταση όπου το σώμα παύιει να λειτουργεί. Εξηγήστε του ότι ενας άνθρωπος η ένα ζώο δεν μπορεί να περπατήσει, να φάει, να μιλήσει, η να νοιώσει τίποτε. Εξηγήστε του ότι δεν είναι μορφή ύπνου.Το νεκρό σώμα δεν μπορεί να ξυπνήσει. Δώστε έμφαση στη λέξη "τελείως" για να αποφευχθεί κάθε παρερμηνεία της κατάστασης του θανάτου.

Να ενθαρρύνετε τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις σχετικές.Οι απαντήσεις πρέπει να είναι απλές και κατανοητές.

Πείτε τους ότι οι άνθρωποι πεθαίνουν όταν είναι πολυ, πολυ, πολυ γεροι.

Ενας καλός τρόπος για να δείτε αν κατάλαβαν είναι να τα ρωτήσετε άμεσα τι κατάλαβαν. Δεν χρειαλζετε να μιλάτε με λεπτομέρειες ανατομικές η μεταφυσικές.

Το να μοιράζεστε τα συναισθήματα σας με μικρά παιδιά είναι πιο υγιές από το να τα αποκρύπτετε. Αυτο θα ους μάθει ότι με το κλάμα και η εκδήλωση της βαθιάς λύπης είναι φυσιολογικοί τρόποι για να δείξουμε τα συναισθήματα μας.

Σε αυτες τις ηλικίες οι όροι "εφυγε", "εξεπνευσε", "έπαψε να ζει" μπορεί να είναι παραπλανητικοί."

 

Συνεπως συμφωνα με τα παραπανω αν σε καλυπτουν και θες να τα ακουλουθησεις, υποθετω οτι θα πρεπει να εξηγησεις και απο πριν που θα πατε και τι ειναι αυτο το μερος..

Σωστά. Συμφωνώ.

Καταρχήν θερμά συλληπητήρια.

Θα πεις την αλήθεια στο παιδί, με λέξεις απλές και κατανοητές. Οχι "

εφυγε", "είναι στον ουρανό", "κοιμάται" κτλ

 

"Τα γεγονότα που τραυματίζουν είναι εκείνα για τα οποία δεν μας μιλούν οι άλλοι, εκείνα τα οποία αποσιωπούν. Τραυματικό είναι αυτό που μένει άλεκτο."

Φρανζουάζ Ντολτό

 

 

Η δική μου μητέρα πέθανε ξαφνικά τον Ιούνιο 2012. Η κόρη μου ήταν 2 ετών και 8 μηνών.

Εγώ το έμαθα τηλεφωνικά και σοκαρίστηκα διότι ήταν ξαφνικό. Ημουν μόνη στο σπίτι με τη μικρή, η οποία κοιμόταν. Την ξύπνησα της είπα ότι ειμαι πολύ λυπημενη (έκλαιγα) γιατί η γιαγιά πέθανε (δεν ζει, δεν αναπνέει, δεν κουνιέται και δεν θα ξαναγυρίσει -αυτά απάντησα αργοτερα οταν με ρωτησε τι σημαίνει η λέξη). Με αγκάλιασε και μου είπε "έλα τωρα μην κάνεις έτσι έχουμε κι άλλη γιαγιά".

Σε κηδεία μνημόσυνα κτλ δεν την πήρα μαζί. Ωστόσο κατάλαβε πολύ καλά τι συνέβει και ακόμα μου μιλάει για το πόσο της λείπει η γιαγιά της. Δεν έχασε το κέφι της, ουτε πληγώθηκε, παρόλο που ήταν κοντά στη γιαγιά της. Σε αυτες τις ηλικίες τα παιδιά ειναι "βουτηγμένα στη ζωή" και δεν πηρεάζονται από το θάνατο όπως εμείς.

Ισως θεωρήσετε οτι ήταν σκληρό που δεν είπα ψέμματα για να την προστατεύσω.

Αλλά εγω πιστευω ακράδαντα οτι τα ψέμματα πληγώνουν (σε κάθε ηλικία) και οχι η αλήθεια.

 

Το κακο ειναι πως τα μικρά σε ρωτάνε σε ανυποπτες στιγμες και οι ερωτήσεις τους είναι τόσο ευθειες που δεν ξέρεις τι να πεις εκεινη την στιγμη

 

Να κάνεις μια συζήτηση μέσα σου για να ξεκαθαρίσεις τις απαντήσεις προς τον εαυτό σου και μετά θα σου βγαίνει μια χαρά και προς το παιδί να απαντάς. Εξάλου μπορεις να απαντήσεις "δεν θέλω να σου πω τώρα, θα σου πω άλλη στιγμή". Μη μπερδεύεις κι άλλο τα πράγματα. Να εισαι σίγουρη οτι έχει καταλάβει οτι κάτι κακό συμβαίνει και ανησυχεί περισσότερο γιατι δεν μπορει να το προσδιορίσει.

[ethy]

Καταρχην συλληπητηρια και απο μενα...να ρωτησω τη γνωμη σας για μια αλλη παραμετρο του θεματος;Απο ποια ηλικια ενα παιδι πιστευεται οτι μπορει να παραβρεθει σε κηδεια;Περσι σε μια κηδεια εδω,ειχαν το 3 ετων εγγονι του εκλιποντος στο σπιτι να κοιτα το φερετρο και να φωναζει "σηκω παππου να περπατησεις".Δεν ξερω,αλλα εγω δε θα το αφηνα να δει αυτη τη σκηνη...εγω η ιδια δε νιωθω καθολου καλα να κοιταζω πεθαμενους,παρολο που εχω χασει πολυ αγαπημενο μου προσωπο στην εφηβεια μου και μαλιστα πεθανε και μπροστα στα ματια μου...με προβληματιζει το θεμα γιατι ο παππους και η γιαγια των παιδιων μου μενουν μαζι μας και οπως και να το κανουμε ολα ειναι μεσα στη ζωη...

 

Υ.Γ.Μικρη λεπτομερεια:το παιδακι που ανεφερα ηταν 4 ετων και οχι τριών

[Daphne-]

Περσι σε μια κηδεια εδω,ειχαν το 3 ετων εγγονι του εκλιποντος στο σπιτι να κοιτα το φερετρο και να φωναζει "σηκω παππου να περπατησεις".Δεν ξερω,αλλα εγω δε θα το αφηνα να δει αυτη τη σκηνη...εγω η ιδια δε νιωθω καθολου καλα να κοιταζω πεθαμενους

Πολύ μακάβριο...Ουτε κι εγω κοιτάζω πεθαμένους. Για το παιδάκι πάντως που ανέφερες δεν ηταν τοσο μακάβριο όσο για τους ενήλικες.

 

Η δική μου γνώμη ειναι ότι δεν υπάρχει λόγος να πάει σε κηδεία σε πολύ μικρές ηλικίες.

Ειναι μια τελετή αποχαιρετισμού, με θρησκευτικό συνήθως χαρακτήρα, οπου το παιδί δεν μπορει να συμετέχει. Επίσης εάν στην κηδεία προβλέπεται να υπάρχουν ακραία ξεσπάσματα θλίψης το παιδί δεν πρέπει να ειναι εκει για αυτον τον απλο λόγο.

[malecon]

Πηγα και την πήρα από τον παιδικο. Στο δρομο μου λεει

"μαμα, ποιος με έφερε το πρωι?" (την φέρνει ο άντρας μου) της λεω "χμμμμ...σε έφερε η γιαγια η τάδε"

"χαχαχαχα όχι"

"χμμμμμ σε έφερε...ο γειτονας"

"όχι! με έφερε ο .....(ονομα του παππου)"

"ο ...... ????:shock:" ¨

"ναι με έφερε και πηρα την τσαντα του και μπλα μπλα μπλα"

Μετα από λίγο

"μαμα θέλω ο παππους να ειναι σπιτι του"

"δεν γινεται αυτό είναι μαζι με την γιαγια"

"γιατι?"

"μφγκρρρρρρρ"

Τι απανταμε ρε γμτ, και κυριως πώς να την κάνω να καταλάβει ότι ο παππούς δεν έφυγε επειδή δεν την ηθελε....

[Daphne-]

Να της πεις οτι πέθανε. Οτι δεν έφυγε απλά, αλλά δεν ζει. Δεν αναπνέει, δεν περπατάει, δε μιλάει, δεν θα ξαναεπιστρέψει. Πέθανε όπως η γιαγιά. Θα το καταλάβει. Θα σε ξαναρωτήσει, θα πεις τα ίδια.... Θα στεναχωρηθεί. Λογικό κι επόμενο. Κλύτερα απο το να ειναι θυμωμένη για λάθος λόγους και λάθος θέμα. Κι οπως βλέπεις δεν έχει πειστεί.

 

Αχ κι ο δικός μου ο μπαμπάς ειναι χαλια σωματικά και ψυχικά μετά από το θάνατο της μητέρας μου και ανησυχώ ότι θα ακολουθησει συντομως...

[malecon]

Να της πεις οτι πέθανε. Οτι δεν έφυγε απλά, αλλά δεν ζει. Δεν αναπνέει, δεν περπατάει, δε μιλάει, δεν θα ξαναεπιστρέψει. Πέθανε όπως η γιαγιά. Θα το καταλάβει. Θα σε ξαναρωτήσει, θα πεις τα ίδια.... Θα στεναχωρηθεί. Λογικό κι επόμενο. Κλύτερα απο το να ειναι θυμωμένη για λάθος λόγους και λάθος θέμα. Κι οπως βλέπεις δεν έχει πειστεί.

Ειναι σε ηλικια που μπορώ να το πω ε? Και τι κάνω όταν ενω εγώ της λεω οτι πέθανε κλπ και οι άλλοι (καλοπροαίρετα εννοώ) μπορει να της πουν ότι πήγε στον Θεο ή στα αστέρια ή ο,τιδήποτε άλλο?

Και πώς της δινουμε να καταλάβει ότι ο αγαπημενος παππους δεν την προδωσε?

 

Αχ κι ο δικός μου ο μπαμπάς ειναι χαλια σωματικά και ψυχικά μετά από το θάνατο της μητέρας μου και ανησυχώ ότι θα ακολουθησει συντομως...

[Daphne-]

Ειναι σε ηλικια που μπορώ να το πω ε? Και τι κάνω όταν ενω εγώ της λεω οτι πέθανε κλπ και οι άλλοι (καλοπροαίρετα εννοώ) μπορει να της πουν ότι πήγε στον Θεο ή στα αστέρια ή ο,τιδήποτε άλλο?

Και πώς της δινουμε να καταλάβει ότι ο αγαπημενος παππους δεν την προδωσε?

 

 

Σε όλες τις ηλικίες μπορείς να το πεις. Κι εγω το έψαξα με βιβλία λόγω του θανάτου της μητέρας μου, αν και το είχα ήδη πει στη μικρή, οταν διάβασα. Την έννοια του θανάτου καθαυτή την καταλαβαίνουν μετά τα 6 τα παιδια (το διάβασα κι αυτό, δεν το παίζω ξερόλας...)

 

Οσο για τους υπόλοιπους που λένε τα δικά τους

1. Να τους πεις να μην τα λένε

2. Εξήγησε εσυ στο παιδι απλά και θα ξεχάσει τα υπόλοιπα, διότι τα παιδιά είναι έξυπνα. Το πέρασα κι εγω, αλλά τους έκραξα και σταμάτησαν...Διότι μπορει να δημιουργηθει προβλημα από το πουθενά ετσι. Εάν πχ της πουνε "η γιαγια κοιμήθηκε" και το παιδι βλέπει ένα κλίμα βαρυ και πένθιμο μπορει να συνδέσει τον ύπνο με κάτι τρομακτικό.

Οταν θα καταλάβει οτι ο παπους πέθανε θα καταλάβει οτι δεν την πρόδωσε. Αυτο έχει δημιουργηθει πιστευω επειδη της ειπες οτι έφυγε.

[malecon]

Πάντως βρε κοριτσια δεν έχω πει και ψέματα αν το καλοσκεφτειτε...!

Για την γιαγια είπα ότι είναι κάπου αλλου (αλήθεια ξέρει κανενας να πει με ακρίβεια πού ειναι?), ξεκουραζεται (όταν έμαθα ότι πέθανε σκέφτηκα ότι πραγματικά ησυχασε) και δεν μπορει να έρθει πίσω.

Για τον παππου είπα ότι πήγε να βρει την γιαγια, πράγμα που ειναι επίσης αλήθεια. Δλδ της έχω περιγραψει ότι πέθαναν χωρις να της έχω πει την λέξη